लग्नानंतर प्रत्येक व्यक्तीच्या आयुष्यात दोन कुटुंबे महत्त्वाची ठरतात – सासरचे आणि माहेरचे. या दोन्ही घरांमधील नातेसंबंध जितके मजबूत असतील, तितकेच वैवाहिक आयुष्य सुखी आणि समृद्ध होते. पण अनेकदा या संबंधांमध्ये गैरसमज, अपेक्षांचा ताण आणि संवादाची कमतरता यामुळे अडचणी निर्माण होतात. आजच्या या लेखात आपण सासर-माहेर यांच्यातील संबंध कसे सुधारावेत याविषयी सविस्तर चर्चा करूया.
समस्येचे मूळ समजून घेणे
सासर-माहेर संबंध ताणले जाण्याचं मुख्य कारण बहुतेक वेळा गैरसमज आणि विचारांमधला फरक असतो. प्रत्येक घराची संस्कारपद्धती, राहणीमान आणि अपेक्षा वेगवेगळ्या असतात. जे एकीकडे साधं वाटतं, तेच दुसऱ्या बाजूला दुखावणारं ठरू शकतं. माहेरला मुलीचं सुख हवं असतं, तर सासरच्यांना घरातली शिस्त आणि समजूत अपेक्षित असते. या अपेक्षा जुळल्या नाहीत की तणाव निर्माण होतो. म्हणून एकमेकांच्या भावना, मर्यादा आणि विचार समजून घेणं, त्याचा आदर करणं हेच नातं सुधारण्याचं पहिलं पाऊल ठरतं.
समजूतदारपणा, संवाद आणि प्रेम यांचा समतोल
लग्नानंतर आयुष्याला नवे वळण मिळते. एकीकडे नव्या कुटुंबाशी जुळवून घेण्याची जबाबदारी असते, तर दुसरीकडे माहेरचं प्रेम, आपुलकी आणि भावना मनात तितक्याच जिवंत असतात. याच दोन टोकांमध्ये संतुलन साधताना अनेकदा सासर-माहेर संबंधांमध्ये गैरसमज, तणाव किंवा दुरावा निर्माण होतो. मात्र थोडी समजूत, संवाद आणि संयम ठेवला तर हे नातेसंबंध अधिक सुदृढ आणि सुखकर करता येतात.
जोडीदाराची भूमिका समजून घ्या
सासर आणि माहेर यांच्यातील खरी कडी म्हणजे पती-पत्नीचं नातं. दोघांनीही एकमेकांच्या भावना समजून घेतल्या, तर अर्ध्या समस्या आपोआप कमी होतात. पतीने पत्नीची बाजू समजून घेताना तिच्या माहेरच्यांशी आदराने वागणं गरजेचं आहे, तर पत्नीने सासरच्या परंपरा आणि मूल्यांना समजून घेण्याचा प्रयत्न करायला हवा. कोणाच्याही कुटुंबाचा अपमान न करता, कोणतीही टोकाची भूमिका न घेता वागणं महत्त्वाचं आहे.
मध्यस्थी करणं म्हणजे कमकुवतपणा नसून परिपक्वतेचं लक्षण आहे. पतीने आई-वडील आणि पत्नी यांच्यात निवड न करता समतोल साधायला हवा, आणि पत्नीनेही नवऱ्याला दोन कुटुंबांमध्ये अडकवू नये. दोघं मिळून एकमेकांसाठी आधार बनले, तर दोन्ही कुटुंबांना सुरक्षितता आणि आदराची भावना मिळते.
संवाद ठेवा, पण योग्य पद्धतीने
बहुतेक गैरसमज हे न बोलल्यामुळे किंवा चुकीच्या पद्धतीने बोलल्यामुळे निर्माण होतात. भावना साठवून ठेवण्याऐवजी त्या शांतपणे, योग्य शब्दांत व्यक्त केल्या तर समोरच्यालाही समजून घेणं सोपं जातं. तक्रार करण्यापेक्षा अनुभव सांगणं आणि दोष देण्याऐवजी भावना मांडणं हे नातेसंबंध टिकवण्यासाठी उपयुक्त ठरतं.
उदाहरणार्थ, “ते नेहमी असंच करतात” असं म्हणण्याऐवजी “त्या प्रसंगी मला थोडं वाईट वाटलं” असं सांगितल्यास संवाद सकारात्मक राहतो.
छोट्या छोट्या गोष्टींचे महत्त्व
मोठ्या प्रयत्नांइतकेच छोटे प्रयत्न देखील महत्त्वाचे असतात. नियमित फोन करणे, त्यांची प्रकृती विचारणे, वाढदिवसाला शुभेच्छा देणे यासारख्या साध्या गोष्टी खूप मोलाच्या असतात. माहेरच्या आई-बाबांना आपण विसरलो नाही हे कळावे आणि सासूसासऱ्यांना आपल्याला त्यांची काळजी आहे हे दिसावे. अशा छोट्या हावभावांमुळे नातेसंबंध घट्ट होतात.
जेव्हा तुम्ही त्यांच्याकडे जाता तेव्हा त्यांच्या आवडीच्या गोष्टी करा. माहेरी आईच्या हाताचे जेवण खा आणि सासरी सासूला स्वयंपाक करण्यात मदत करा. एकत्र वेळ घालवा, त्यांच्या आठवणी ऐका आणि त्यांच्याशी हसून बोला. हे सगळे छोटे पण महत्त्वाचे क्षण नात्यात गोडवा आणतात.
माफी मागणे आणि माफ करणे
प्रत्येक नात्यात चुका होतात, पण त्या मान्य करण्याची तयारी असणं हेच नातं मजबूत करतं. अहंकार बाजूला ठेवून मनापासून “मी चूक केली” अशी माफी मागणं खूप महत्त्वाचं असतं. तितकंच महत्त्व दुसऱ्याला माफ करण्यालाही आहे. राग मनात साठवून ठेवल्याने नातं नाही तर आपलंच मन जड होतं. माफ करणं म्हणजे विसरणं नाही, तर पुढे जाण्याचा निर्णय घेणं आहे. जुन्या गोष्टी कुरवाळत बसण्याऐवजी, एकमेकांना समजून घेऊन नव्या सुरुवातीला संधी दिली तर नात्यात पुन्हा हलकेपणा आणि आपुलकी येते.
वेळेचे योग्य व्यवस्थापन
सासर आणि माहेर दोघांनाही वेळ देणं हे नियोजन आणि समजूतदारपणावर अवलंबून असतं. सण, विशेष प्रसंग आणि भेटी आधीच ठरवल्या, तर कुणालाही दुर्लक्षित वाटत नाही. कधी सण सासरी, कधी माहेरी असे साधे बदलही नात्यांत समाधान निर्माण करतात. तसंच, स्वतःच्या वैवाहिक आयुष्यासाठी आणि वैयक्तिक गरजांसाठी वेळ राखणंही तितकंच गरजेचं आहे. सतत धावपळ केल्याने थकवा वाढतो आणि नात्यांवर ताण येतो. म्हणूनच वेळेचा समतोल साधणं हाच सुखी नात्यांचा खरा मंत्र आहे.
सकारात्मक वातावरण निर्माण करणे
घरात सकारात्मक वातावरण असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. नकारात्मक विचार, चर्चा आणि टीकाटिप्पणी यामुळे नातेसंबंध बिघडतात. त्याऐवजी एकमेकांच्या चांगल्या गोष्टी शोधा आणि त्यांचे कौतुक करा. सासूने चविष्ट जेवण केले असेल तर कौतुक करा. सासरे मदतीला धावून आले असतील तर आभार मानवा. माहेरच्या आई-बाबांनी तुमची काळजी घेतली असेल तर ते व्यक्त करा.
कृतज्ञता दाखवणे आणि आभार मानणे यामुळे नाते अधिक मधुर होते. प्रत्येकाला हे समजावे की त्यांचे योगदान महत्त्वाचे आहे आणि त्यांची किंमत आहे.
थोडक्यात लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी
जिथे आवश्यक आहे, तिथे काही मुद्दे लक्षात ठेवले तर नातेसंबंध अधिक सहज जुळतात :
- तुलना करण्याऐवजी स्वीकार करा
- संवाद ठेवा, पण शांत आणि आदराने
- जोडीदाराला मधोमध अडकवू नका
- मर्यादा आणि आपुलकी यांचा समतोल ठेवा
सासर-माहेर संबंध म्हणजे स्पर्धा किंवा संघर्ष नाही, तर समन्वयाची कला आहे. दोन्ही कुटुंबं आपापल्या जागी महत्त्वाची आहेत आणि त्यांच्यात समतोल साधणं हीच खरी परिपक्वता आहे. थोडी समजूतदारपणा, संवादाची तयारी आणि प्रेमळ दृष्टिकोन ठेवल्यास हे नातेसंबंध अधिक सुंदर, सुरक्षित आणि आनंदी होऊ शकतात.
हेही वाचा : लग्नानंतर नातं मजबूत ठेवण्यासाठी १० सोपे उपाय